De donuteconomie

De Donuteconomie

De economie draait niet langer meer alleen om geld, maar ook om mensen en de planeet. Met deze gedachte schreef de Britse Oxford econoom Kate Raworth de bestseller de ‘Donuteconomie‘, met hierin centraal de donut als een eenvoudig schema om onze blik op de wereld en economie te veranderen. Vorige week bracht de beroemde econoom een bezoek aan Nederland, waar ze onder andere optrad in de Stadsschouwburg in Nijmegen en werd uitgenodigd in de Tweede Kamer. Maar wat houdt de donuteconomie precies in? En is het misschien de eerste stap in het hervormen van onze ideeën over de economie en de economische wetenschap?

Volgens Kate Raworth zijn we gewend te denken dat een gezonde economie er een is die maar blijft groeien. Waarin we telkens weer meer moeten produceren, kopen en verdienen en waarin groei een doel op zich is geworden. Echter, eeuwige groei is simpelweg niet mogelijk en een economie waarin alles draait om het behalen van zoveel mogelijk winst is gedoemd om te mislukken. Raworth begint haar boek met het refereren naar de wereldwijde opstandingen in het economie-onderwijs. Volgens Kate Raworth zijn alleen in het economie onderwijs studenten massaal aan het prosteren geslagen, wat inhoudt dat er een grote behoefte is aan fundamentele verandering in het economie-onderwijs. Zo is ook uit onderzoek gebleken dat in de Nederlandse economie bacheloropleidingen slechts 23,8% van de tijd wordt besteed aan andere economische scholen naast de neoklassieke economische theorie.

Het is daarom tijd voor een andere manier van denken en een nieuw economisch model: het model van de donut economie. Hierin worden de natuurlijke grenzen van de aarde gerespecteerd en staan de levensbehoeften van de mens centraal. In plaats van streven naar eeuwige groei ten koste van alles, moeten we volgens Raworth streven naar ‘bloei in balans’. Aangezien de toekomst van de komende 10.000 jaar, wordt bepaalt door wat wij de komende 50 jaar met onze planeet doen. Economen moeten in haar ogen niet langer hun tijd besteden aan het ontdekken van “wetten”, maar zich richten op het ontwerpen van regeneratieve en distributieve systemen, overeenkomend met het concept van de circulaire economie.

Met deze gedachten ontwikkelde Kate Raworth het donutmodel, die het BBP zou moeten vervangen als een graadmeter voor de welvaart in een land. Het donutmodel is een cirkel, waarbij de binnenste ring bestaat uit de elf basisverzoeningen waar elk mens recht op heeft, de sociale fundering. Hierbij kan men denken aan water, gezondheid, huizen, voedsel en sociale gelijkheid. De buitenste ring bestaat uit de ecologische grenzen van de aarde, het plafond. Waaronder de verzuring van de zee, klimaatverandering of het tekort aan drinkwater. Het is de bedoeling dat we in balans leven met beiden: economische groei moet in dienst staat van het welzijn van iedereen en van de planeet en mag niet ten koste gaan van de mens en de aarde. Volgens Raworth is de doelstelling van de mensheid in onze huidige eeuw om binnen het veilige en rechtvaardige deel van de donut te komen en hier ook te blijven.

Of het model het economisch denken gaat veranderen is de vraag. Voorstanders noemen Kate Raworth de ‘John Maynard Keynes van de 21e eeuw’, maar er is echter ook kritiek. Zo zou het boek overdrijven dat economen zich alleen maar richten op economische groei. Groei heeft namelijk ook zeker voordelen, aangezien het zorgt voor banen en inkomsten. Verder is het de vraag hoe haalbaar de donuteconomie is. Want is onze maatschappij wel bereid om bepaalde activiteiten op te offeren? Daarnaast zou Raworth het individu soms wat uit het oog verliezen. Waar de neoklassieke economie voornamelijk focust op de ‘homo economicus’, vergeet Raworth in haar boek vaak het individu überhaupt te noemen. Desondanks is het boek de ‘Donuteconomie’ een grote aanrader voor economiestudenten, aangezien het voor ons zeker niet onbelangrijk is om na te gaan denken over de nieuwe economie.

Door: Anna Wesselink