De uitslag is er, maar wat nu

Afgelopen week waren de tweede kamer verkiezingen, deze verkiezingen werden ruim uitgemeten in alle media. Zo zagen veel buitenlandse media dat het populisme gestopt werd (volgens hen), en zagen de nederlandse media vooral de gigantische afzwaaier die de PvdA te verduren had. Maar wat betekent deze verkiezingsuitslag eigenlijk? En hoe gaat er een coalitie gevormd worden in een land waar steeds minder geduld is voor een compromis.

Nederland is een coalitieland, wat betekent dat er een regering gevormd zou moeten worden door verschillende partijen. De meest waarschijnlijke coalities zijn op dit moment VVD-CDA-D66-CU en VVD-CDA-D66-CU. Dat betekent dat er hoogstwaarschijnlijk geld gaat bijkomen voor Defensie, aangezien alleen DENK hier echt op wilde bezuinigen. In het geval van defensie zou de coalitie met CU het beste zijn aangezien GL het minst ambitieus is qua investeren in Defensie. Desalniettemin zullen ze hier vrij snel uit zijn zelfs met de van oudsher pacifistische Groenlinks.

Op het gebied van onderwijs is het niet zeker wat er gaat gebeuren, als we de basisbeurs terug willen zou het voor de studenten beter zijn als CU plaatsneemt. Maar als we juist meer medezeggenschap willen hebben over onze opleidingen zou GL juist de betere partner zijn. Het goede nieuws is wel dat er waarschijnlijk meer geld komt voor onderwijs. Dit zal dan ook geen breekpunt zijn. Dit waren de wat “makkelijke” punten waar ze het wel over eens zullen worden. De lastigere punten, waar ze het misschien niet eens over zullen worden zijn: arbeidsmarkt, duurzaamheid, zorg en Europa.

Vooral de Arbeidsmarkt wordt een zwaar hangijzer als Groenlinks in de regering wilt stappen. Veel GL-stemmers zijn namelijk teleurgestelde PvdA-stemmers, en wilt GL deze behouden moeten ze standvastig zijn op de arbeidsmarkt. Wat is er namelijk aan de hand op de arbeidsmarkt, de rare situatie is er dat hoe meer risico de werknemer neemt hoe goedkoper hij wordt voor de werkgever. Voor de werkgever is dit natuurlijk een ideale situatie, weinig risico én weinig kosten. Voor de werknemer is dit natuurlijk het meest nadelige scenario, minder inkomsten en alle risico’s. Als GL deze stemmers wil vasthouden zou het dus moeten zorgen dat deze verhoudingen anders komen te liggen. En dat is iets wat met een kabinet met ondernemers partijen als CDA, VVD en in mindere mate D66 heel lastig gaat worden.

Het tweede lastige punt Duurzaamheid hoeft niet persé lastig te worden. Het ligt er vooral aan of dit lastig gaat worden of Rutte zijn “groenrechts” voorkeur wilt etaleren, of dat partijpolitiek van de VVD de doorslaggevende factor heeft. Qua partijpolitiek spreekt het natuurlijk boekdelen dat de VVD daags voor de verkiezingen het duurzaamheids gedeelte schrapte uit zijn verkiezingsprogramma. Het meest waarschijnlijke scenario is dan ook dat GL of moet schipperen op de arbeidsmarkt, of moet schipperen op het gebied van duurzaamheid als het zitting wilt nemen in het kabinet.

Op het gebied van Zorg is het vooral interessant wat er gebeurt als CU in de coalitie komt. Want zoals de meesten wel zullen weten zijn de Nederlandse christelijke partijen fel tegen uitbreiding van levensbeëindiging en zien ze dit het liefst nog helemaal verdwijnen. Dit zal dan voor D66 lastig worden, want hoe graag leveren ze hun progressieve paradepaardjes op om plaats te nemen in de coalitie?

Op het gebied van Europa is het vooral interessant wat er gaat gebeuren met de campagne retoriek van CDA en VVD. Deze partijen namen populistische trekjes aan op het gebied van kosmopolitisme in de campagne om die PVV-kiezer naar zich toe te trekken. Dit is ook de reden dat buitenlandse media (en Jesse Klaver) een fout maken om een overwinning op het populisme op te eisen. Het populisme zou men kunnen stellen heeft juist wortel geschoten in traditionele regeringspartijen. De vraag is dus in hoeverre deze verkiezingsretoriek in beleid vertaald gaat worden. Europa kan met twee pro-europese partijen zoals GL en D66 gemakkelijk een opportunistisch breekpunt worden. Maar zover zijn we nu nog niet, laat deze partijen nu maar formeren en dan zien we over een paar jaar wel wanneer we weer nieuwe verkiezingen hebben.

Door: Hans Krommenhoek