Een plek aan de tafel voor jongeren

formatie

Een plek aan de tafel voor jongeren

Door Luuk Tupker

Voor het eerst in de geschiedenis van het formatieproces is er een plek aan de tafel voor jongeren. Na de verkiezingen hebben jongerenorganisaties zich hard gemaakt voor zeggenschap tijdens het proces. Waarna er op 12 mei 2021 een motie werd aangenomen van de PvdA en de ChristenUnie die ervoor heeft gezorgd dat verschillende organisaties afgelopen donderdag in gesprek zijn gegaan met informateur Mariëtte Hamer. Deze motie is ingediend uit de groeiende zichtbaarheid voor de effecten van de COVID-19 pandemie op jongeren. Jongeren zijn meer dan andere generaties afhankelijk van sociale contacten en hun hobby’s, wat maakt dat zij veel harder geraakt zijn door de maatregelen dan anderen. In het gesprek met informateur Hamer hebben zij de voor hun belangrijke thema’s aangekaart. Welke dit zijn en hoe de partijen hier naar kijken wordt in dit artikel uiteengezet.

Twee grote thema’s voor de jongeren zijn het leenstelsel en de klimaatcrisis. De meeste studenten vinden het leenstelsel een mislukt experiment en dit gevoel bleek tijdens de afgelopen verkiezingen ook tot de partijen zijn doorgedrongen. De VVD is als enige partij nog voorstander van het leenstelsel, waar de andere partijen de basisbeurs terug willen. Nu de meeste partijen af willen van het leenstelsel, lijkt het erop dat dit ook zal gaan gebeuren. Echter, de meeste partijen hebben geen aandacht gewijd aan de ‘pechgeneratie’ die de afgelopen zes jaar geen basisbeurs heeft gehad en binnenkort zal afstuderen. Studentenorganisaties vragen daarom aandacht voor mogelijke compensatie van deze groep studenten die tussen wal en schip dreigen te vallen. Waar het leenstelsel ervoor had moeten zorgen dat ‘de bakker niet voor de studiekosten van de notariszoon hoeft te betalen’, heeft het in werkelijkheid meer ongelijkheid te weeg gebracht. Uit onderzoek blijkt dat vooral de middeninkomens de dupe zijn, aangezien hun kinderen geen aanspraak kunnen maken op een aanvullende beurs, maar de ouders ook niet genoeg inkomsten hebben om hun kinderen bij te staan. Hoe realistisch het terugbrengen van de basisbeurs is, staan echter nog grote vraagtekens bij. Ook in de tijd van de basisbeurs moesten veel studenten bijlenen, en nam de basisbeurs al gauw de grootte van 1 miljard euro in op de begroting. Dit zou ten koste kunnen gaan van de beoogde uitgaven aan docenten, onderzoek en opleidingen. Er lijkt een middenweg te zijn gevonden voor het verhogen van de inkomensgrens om aanspraak te kunnen maken op de aanvullende beurs.

De klimaatcrisis is voor jongeren een erg belangrijk thema aangezien er in hun ogen te weinig aan gedaan wordt om de toekomstige problemen te voorkomen. In de brief van de Jonge Klimaatbeweging aan informateur Hamer roepen zij op tot duurzaam politiek leiderschap in de vorm van een ambitieus -65% klimaat doel per 2030, een klimaatautoriteit die het behalen van die doelen controleert en systeemverandering. Die systeemverandering zou dan moeten komen in de vorm van een fundamentele verandering in de economie, verregaande vergroening van het belastingstelsel en een groene industrie. Alle herstelplannen van de COVID-19 pandemie moeten bij gaan dragen aan groen herstel, er dient een plan te komen om niet meer afhankelijk te zijn van de fossiele industrie en er moet een klimaattoets komen van alle (nieuwe) overheidsinstanties en hun projecten. Na het doorrekenen van de verkiezingsprogramma’s van alle partijen door het Centraal Plan Bureau komen partijen als de VVD en het CDA het slechtst uit de bus, waar GroenLinks, D66 en de PvdA de enige partijen zijn die de klimaatdoelen lijken te halen op basis van hun plannen. In het formatieproces zal er dus nog genoeg over het klimaat gesproken moeten worden, en zullen de verschillende partijprogramma’s op een bepaalde manier naar elkaar toe moeten schuiven.

Andere belangrijke onderwerpen voor jongerenorganisaties zijn de krapte op de arbeidsmarkt en de woningnood. Jongeren zijn in de COVID-19 pandemie hun (tijdelijke) banen verloren en zagen vele organisaties een vacaturestop zetten ter bescherming van hun bedrijf. Dankzij het grote tekort aan woningen zijn de prijzen op de huizenmarkt hoger dan ooit, een torenhoge studieschuld en de krapte op de arbeidsmarkt zorgen ervoor dat het voor jongeren bijna onmogelijk is om een hypotheek te krijgen die van genoeg omvang is om een huis te kopen. In de komende weken zal blijken hoeveel de informateur en de politieke partijen zullen doen met de aangekaarte thema’s door de jongerenorganisaties. Vele organisaties, zoals coalitie-Y, hebben al goede contacten met verschillende partijen in Den Haag en proberen via die weg hun positie veilig te stellen en hun standpunten duidelijk te maken.

 

Referenties