Effect van zwart geld en geldverduistering op de economie

Waarschijnlijk heeft iedereen wel gehoord van het fenomeen zwart geld of het verduisteren van geld, maar wat merken we in economische zin eigenlijk van deze vormen van fraude? Voordat op deze vraag wordt ingegaan, moet eerst duidelijk worden wat beide begrippen eigenlijk inhouden.

Zwart geld is geld dat is verdiend, maar wat niet geregistreerd staat in een administratie en dus niet is aangegeven bij de belasting. Wanneer iemand dus zwart geld bezit, pleegt hij dus belastingfraude. Naast het zwart werken waarbij geen loonbelasting wordt afgedragen, komt zwart geld in grote hoeveelheden met name voor in het criminele circuit. Het uitgeven van zwart geld zodat het weer opgenomen wordt in administraties van anderen is het witwassen. De term witwassen is ontstaan doordat criminelen wasserettes oprichtten om op deze manier het zwarte geld weer terug in het legale circuit te brengen.

Naast het fenomeen zwart geld is er ook het fenomeen van geldverduistering. Er duiken regelmatig krantenkoppen op met daarin een bericht over geldverduisteraars. Verduistering is echter iets anders dan zwart geld. Geldverduistering is volgens de wet ‘het opzettelijk wederrechtelijk zich toe-eigenen van een goed dat aan een ander toebehoort en dat de dader anders dan door een misdrijf onder zich heeft’. Een voorbeeld hiervan kan zijn het willen toe-eigenen en behouden van een gehuurd of geleend goed. Dit kan ook het geval zijn met geld, wat dan meestal wordt aangemerkt als fraude. Een voorbeeld hiervan is onlangs voorgekomen bij uitvaartorganisatie Yarden.

Beide manieren van onrechtmatig geldbezit hebben wel degelijk invloed op de economie, maar beiden op een andere manier. Zwart geld komt, zoals gezegd, niet voor in een administratie, wat ook betekend dat er geen belasting wordt afgedragen over dit geldbedrag. Hierdoor loopt de staat inkomsten mis en heeft het minder middelen om bijvoorbeeld de economie te stimuleren of voorzieningen te verschaffen en onderhouden. Daarnaast heeft zwart geld ook een positief effect. Het geld wordt namelijk uitgegeven aan goederen, meestal luxegoederen als auto’s, inboedel, tv’s of andere elektronica. Deze uitgaven zouden misschien niet zijn gedaan wanneer het geen zwart geld betrof. Zwart geld kan daarnaast dienen als startkapitaal voor een legaal bedrijf, bijvoorbeeld en wasserette.

Over het algemeen stelt het IMF echter dat op macro-economische schaal het effect van witwassen nadelig is. Dit komt voornamelijk doordat zwart geld niet is opgenomen in statistieken en dat dus besluiten worden genomen op basis van feiten die niet overeenstemmen met de werkelijkheid. Wanneer de geldhoeveelheid groter is dan werd gedacht, heeft dit als gevolg dat rentestanden en wisselkoersen anders reageren dan verwacht.

Het effect van geldverduistering lijkt een beetje op dat van zwart geld, maar met het belangrijke verschil dat dit geld wel is opgenomen in een administratie. Er wordt wel belasting over betaald, maar het geld blijft op een onrechtmatige manier verkregen, waarvoor een celstraf geldt van maximaal drie jaar. Een overeenkomst is dat ook dit geld wordt uitgegeven aan luxegoederen, wat een positief effect heeft. Het negatieve effect is dat het geld onrechtmatig van eigenaar wisselt en dat er dus voornamelijk naam- en imagoschade optreedt. Dit kan een zeer nadelige invloed hebben op de economie als geheel, vooral wanneer het een groot bedrijf betreft.

Al met al kan dus worden gesteld dat beide soorten van fraude, zowel zwart geld en geldverduistering, een klein positief effect kan hebben op de economie doordat dit geld wordt uitgegeven aan vaak luxe consumptiegoederen. Toch voert het negatieve effect de boventoon doordat bij geldverduistering naam- en imagoschade optreedt en bij zwart geld staatsinkomsten worden misgelopen en belangrijke beslissingen worden genomen op basis van onvolledige informatie.

Door: Kelly van Eert