Hoe productief is thuiswerken?

redactie 6-4-2020

Click here for English

Nu al een paar weken zit heel Nederland thuis. Door het coronavirus is er besloten dat vanaf nu zo veel mogelijk thuis gewerkt moet worden. Er zijn natuurlijk nog veel meer maatregelen waar ik nu even niet op in ga. Nu iedereen thuis werkt, blijkt dat er vanuit huis soms veel meer of veel efficiënter gewerkt kan worden dan in een bedrijf. Is het dan ook zo dat er een echt verband is tussen de twee zaken en zal deze periode effect hebben op het aantal mensen dat na deze crisis thuis werkt?

Ik begin met zeggen dat als er een verband is tussen thuiswerken en bijvoorbeeld de efficiëntie van het werk, dit natuurlijk niet voor iedereen geldt. Het verschilt per persoon en baan of het werk überhaupt vanaf huis uitgevoerd kan worden en of dat ook echt beter is. Een bouwvakker bouwt natuurlijk moeilijk een gebouw vanuit huis. Voor de banen waar je in theorie wel zou kunnen werken vanuit huis heb je vaak alsnog wel een goede internetverbinding nodig. Maar dat even terzijde, wat zouden positieve effecten kunnen zijn van thuiswerken?

Het zou zo kunnen zijn dat iemand veel meer werk doet dan normaal omdat er geen reistijd meer is. Als iemand elke dag met de trein of auto vanuit Nijmegen naar Amsterdam gaat, dan moet je al heel vroeg de deur uit zijn om op tijd op werk te zijn. Als je even vroeg zou opstaan in Nijmegen en dan meteen begint met werken, heb je veel meer tijd over om te werken. Dit is natuurlijk wel afhankelijk van hoe goed je zelfdiscipline is. Verder is het verschil in productiviteit mogelijk ook nog afhankelijk van hoe je werkplek er thuis en op je werk uitziet. Het zou zomaar kunnen dat je thuis een aparte werkkamer hebt waar je in je eentje kan zitten in rust, maar waarschijnlijk heeft niet iedereen deze luxe. Het is natuurlijk lastiger werken als in dezelfde kamer ook je kinderen aan het spelen zijn.

Over kinderen gesproken: hoe zit het met het onderwijs? Op de middelbare scholen zijn nu geen fysieke lesuren meer, maar de lessen zelf gaan vaak gewoon nog door. Ik weet hier iets meer van, omdat een familielid lesgeeft en wat hij vertelde was best interessant. We hebben de afgelopen jaren vanuit de politiek meegekregen dat docenten kleinere klassen willen en meer salaris. Nu dat de lessen over de computer worden gegeven, via programma’s als Zoom of Microsoft Teams blijkt dat een leraar vaak veel meer leerlingen aankan dan dat mogelijk zou zijn als er les wordt gegeven op school. De enige limiet is de internetverbinding. Ook zijn de lessen zelf korter en wordt er op de een of andere manier dezelfde stof in soms maar de helft van de tijd behandeld. Als dit door zou gaan nadat de crisis voorbij is, zijn sommige problemen hier mee opgelost. Een nadeel is dat er weer andere problemen bijkomen: hoe doe je dit met vakken als gym? En hoe zorg je nou echt dat leerlingen aan het opletten zijn?

In conclusie, dit zijn bijzondere tijden waarin mensen steeds meer vanuit thuis aan het werken zijn. De vraag blijft of dit productiever is en het antwoord daarop kan alle kanten uitgaan. Het lijkt erop dat er te veel variabelen zijn om dit zo snel te verklaren. Het is wel een interessant idee voor een onderzoek. Verder is het nu afwachten om te zien wat er gebeurt als de crisis voorbij is. Zullen veel mensen vanuit thuis blijven werken, nu dat het duidelijk is dat het mogelijk is? Ik heb mijn twijfels er nog bij. Het gaat bij een bedrijf (hopelijk) niet alleen maar om het geld, maar ook om de contacten bij het bedrijf. Die zijn lastiger te onderhouden als je elkaar niet elke dag ziet. En ik hoop natuurlijk ook dat de universiteit niet alle lessen alleen maar online gaat geven na deze crisis, want anders wordt het wel heel rustig op ESV-kamer.

Door: Merijn van der Leeuw