ING, Nederlandse faam of vergane glorie?

ing redactiecommissie

Click here for English

Afgelopen week las ik een interview in de krant (De Gelderlander) met Roel Janssen.
Janssen is een financieel economisch journalist en heeft een boek genaamd “De afrekening” uitgebracht. Het gaat over het feit dat ING ten tijde de crisis op het randje van faillissement heeft gestaan en dat hier een hele soap achter lijkt schuil te zijn gegaan. Nu is dit stuk niet bedoeld om reclame te maken voor een boek, maar het interview zette mij wel aan om mijzelf iets meer te verdiepen in de enorme financiële problemen waar ING in 2008 in terechtgekomen is.

In 2007 kondigt ING aan dat de twee bankbedrijven, ING Bank en Postbank, onder één merk verder gaat in 2009. Het lijkt ING voor de wind te gaan en de bank groeit uit tot een wereldwijd bedrijf. ING ontwikkelt als een van de eerste banken het digitaal bankieren en groeit daardoor in het bijzonder in de Verenigde Staten erg snel. De bank wilt groeien en keert zelfs vlak voor de crisis nog een interim-uitkeren uit aan aandeelhouders. Een extra reden om aan te nemen dat ING de crisis niet aan zag komen.

Maar daar is ze dan, het begin van de crisis. In september 2008 valt de bank Lehman Brothers. Banken vallen door ‘slechte’ hypotheken en ING vormt hier geen uitzondering op.
Zoals eerder gezegd groeit ING in de VS voor het begin van de crisis. Daardoor verplichtte de Amerikanen de Amerikaanse tak van ING (ING Direct USA) om een groot gedeelte van het geld in de Amerikaanse huizenmarkt te steken door middel van het verstrekken van hypotheken. Dit weigert ING echter en de bank besluit daarom om bestaande hypotheken in te gaan kopen. De Internationale Nederlanden Groep koopt de zogenoemde Alt A hypotheken. Deze werd beschreven als de op één na beste hypotheekklasse. Op deze manier wordt een bundel opgebouwd van 39 miljard euro aan Alt A hypotheken. ING was er toentertijd wel van op de hoogte dat ze enig risico liepen op deze hypotheken, maar niet in grote maten.

Achteraf bleek dit een grote fout. De eerste die er achter kwam dat de Alt A hypotheken van ING veel risicovoller waren was Tonko Gast. Hij was een Nederlandse klokkenluider die met zijn Amerikaanse bedrijf Dynamic Credit de Amerikaanse hypotheekmarkt bestudeert. Hij ging er eerst mee naar de Federal Reserve, maar die hadden zelf ook geen idee van het risico.
Nadat Gast dit probleem bij ING aangekaart heeft, heeft de ING hier weinig mee gedaan. In een reactie aan de NOS geeft ING aan dat zij er van op de hoogte waren dat er risicovolle hypotheken in hun bundel zaten, maar dat zij dit zelf hadden geschat op een hypotheekportefeuille van 200 miljoen euro (in plaats van de daadwerkelijke 39 miljard). Ook betwijfeld ING of een herstructurering van de portefeuille nog plaats had kunnen vinden in de korte tijd tussen het gesprek met Gast en de val van Lehman Brothers, in het licht van de extreme marktontwikkelingen van die tijd. Deze twijfels lijken terecht als je kijkt dat het gesprek met Gast in augustus 2008 heeft plaatsgevonden en Lehman Brothers een maand later viel. Bovendien had ING zelf al een eigen onafhankelijke analyse laten maken.

Als de crisis haar intreden heeft gemaakt, maakt ING in korte tijd een verlies van 3,9 miljard euro. Hierdoor was ING bijna failliet. Daardoor meldde de volgende vraag zich: “Hoe redden we ING?”. Hier waren de meningen over verdeeld. De Nederlandsche Bank en ING vonden dat de Nederlandse staat de Alt A hypotheken zouden moeten overnemen. Het ministerie van Financiën zat hier niet zo op te wachten, omdat het een korte tijd daarvoor ABN Amro en Fortis heeft moeten overnemen. Bovendien wordt alles van belastinggeld betaald. Uiteindelijk is de Nederlandse staat bereid om een lening van 10 miljard euro aan ING te verstrekken. Echter was dit bedrag bij lange na niet genoeg om het gat van de hypotheken te dichten. Het leek er op dat ING failliet zou gaan of genationaliseerd zou worden, maar uiteindelijk nam het ministerie van Financiën de hypotheekportefeuille over.

Verhaal afgesloten, zou je misschien denken. Dat was ook de fout die ING leek te maken. Omdat er sprake was van staatssteun moest de Europese Commissie nog naar de zaak kijken en die vonden dat de eisen van de Nederlandse regering niet streng genoeg waren. De Europese Commissie vond dat ING moest halveren en dat de rente die ze aan de Nederlandse staat moesten betalen erg moest worden verhoogd. Hierdoor heeft de redding van ING uiteindelijk geld opgeleverd.

Door: Wouter Pen