Kunnen Accounting en Finance de wereld redden? Een klimaatveranderingsperspectief – Daniel Reimsbach

esvisie reimsbach

Kunnen Accounting en Finance de wereld redden? Een klimaatveranderingsperspectief.

Door universitair hoofddocent Daniel Reimsbach

De vraag of disciplines als Accounting en Finance bijdragen aan het redden van de wereld klinkt nogal absurd. Als de meeste mensen aan Accounting en Finance denken, komen er eerst andere dingen in je op. Finance roept bijvoorbeeld gedachten op over de financiële crisis van 2007-2008 die deels werd veroorzaakt door het nemen van buitensporige risico's door banken en die leidde tot een internationale bankencrisis en een grote recessie. Accounting daarentegen wordt traditioneel beschouwd als een droge, technische, maar eerder 'betrouwbare' discipline. Externe schokken hebben deze perceptie echter ook veranderd in de betrokkenheid bij creatieve boekhouding, belastingontwijking en financiële schandalen bij bedrijven en de publieke sector. Alles bij elkaar genomen zou het voor de hand liggende antwoord op de bovenstaande vraag dus "nee" moeten zijn. Maar is het echt zo makkelijk? Laten we het geval van klimaatverandering eens bekijken om tot een genuanceerder antwoord te komen.

De strijd tegen klimaatverandering doet ons denken aan de Zweedse milieuactiviste Greta Thunbergh en de schoolklimaatstakingsbeweging "Fridays for Future", die zij mede heeft geïnitieerd. Greta Thunbergh nam bijvoorbeeld ook deel aan de UN Climate Action Summit 2019 waar ze haar beroemde "how dare you"-speech hield. Een belangrijk onderdeel van deze top en andere internationale klimaatconferenties was het debat over de ontwikkeling van de zogenaamde Overeenkomst van Parijs van de 2015 Conferentie van de Partijen van de Verenigde Naties (COP21) in Parijs, Frankrijk. Deze overeenkomst leverde een heel duidelijke boodschap op: de wereldwijde koolstofemissies moeten worden verminderd om de wereldwijde gemiddelde temperatuurstijging onder de 2 ° C te houden. Het Akkoord van Parijs brengt ons eigenlijk een stap dichter bij het identificeren van aspecten waar de disciplines Finance en Accounting kunnen bijdragen aan de bestrijding van klimaatverandering.

Zo kunnen financiële markten als katalysator fungeren in de transitie naar een koolstofarme economie (https://www.nature.com/articles/d41586-019-02029-1). Hoewel het lange tijd wordt begrensd door neoklassiek economisch denken, is het algemeen bekend geworden dat financiële markten alleen kunnen floreren binnen en als onderdeel van een algeheel functionerend ecologisch systeem. Beleggers houden bijvoorbeeld steeds vaker rekening met financiële risico's die verband houden met klimaatverandering bij het evalueren van hun beleggingen. De Principles for Responsible Investment, 's werelds grootste voorstander van verantwoord beleggen, ondersteund door de Verenigde Naties, heeft meer dan 3.000 ondertekenaars en US $ 103,4 biljoen aan zogenaamde activa onder beheer (zie https://www.unpri.org/annual-report -2020/voorwoord). Bijgevolg zijn bedrijven met winstoogmerk - de belangrijkste uitstoters van koolstof - begonnen met het meten en beheren van hun koolstofvoetafdruk. Hoewel dit allemaal veelbelovend klinkt, is de realiteit soms meer ontgoochelend. Veel institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, investeren nog steeds fors in koolstofintensieve sectoren, waarschijnlijk omdat ze nog aantrekkelijkere risico-rendementsprofielen verwachten. We hebben dus een duidelijker beleid nodig dat investeringen in koolstofarme sectoren ondersteunt. Een koolstofprijssysteem met een eerlijke en economisch verantwoorde koolstofprijs zou een hoeksteen van dergelijke inspanningen kunnen zijn.

Een andere hoeksteen zou een uitgebreide en transparante (zelf)rapportage kunnen zijn van de inspanningen en prestaties van bedrijven met betrekking tot hun uitstoot van koolstof en andere broeikasgassen. Hier komt de boekhouddiscipline om de hoek kijken. Het rapporteren van bedrijfsinformatie aan externe belanghebbenden is altijd een centraal doel van de boekhouding geweest. Traditioneel was deze rapportage echter alleen gericht op de financiële transacties die betrekking hadden op een bedrijf. Deze logica is drastisch veranderd en managers staan voor de uitdaging om financiële waarde te creëren, beheren en rapporteren, terwijl ze tegelijkertijd dringende kwesties zoals klimaatverandering effectief aanpakken en communiceren. Bedrijven kunnen op veel manieren profiteren van het vastleggen en vervolgens openbaar maken van hun broeikasgassen-emissies, bijvoorbeeld door het imago van het bedrijf te verbeteren, maar ook door een verbeterd CO2-beheer en lagere energiekosten. Veel bedrijven aarzelen echter nog om transparant over hun broeikasgassen-emissies te rapporteren. Bijgevolg zijn vrijwillige initiatieven, zoals de non-profit CDP (voorheen: Carbon Disclosure Project), op internationaal niveau ontstaan en zetten ze bedrijven onder druk om hun inspanningen te rapporteren. Bovendien zien we steeds meer verplichte initiatieven op nationaal niveau die gericht zijn op het vergroten van de transparantie van koolstofemissies. Wetenschappelijk bewijs geeft aan dat initiatieven voor verplichte openbaarmaking de rapporterende bedrijven betere prikkels geven om hun uitstoot te verminderen dan hun vrijwillige tegenhangers. Hoewel de boekhouddiscipline dus rapportagekaders en boekhoudtechnieken kan bieden om transparante openbaarmaking te ondersteunen, is het opnieuw aan de regeringen en beleidsmakers om geschikte programma's af te dwingen.

Laten we nu concluderen: kunnen boekhouding en financiën de wereld redden? Natuurlijk kunnen ze dat niet. Wel kunnen ze belangrijke stukken bieden binnen gecoördineerde acties van beleidsmakers met het algemene doel om de klimaatverandering te bestrijden. Hopelijk zou Greta het daarmee eens zijn.

 

Woord van dank

Eénmaal per maand wordt er een artikel gepubliceerd dat is geschreven door één van onze docenten economie van de Radboud Universiteit. We waarderen de bijdrage van de afdeling enorm. Deze maand danken we Daniel Reimsbach, universitair hoofddocent in bedrijfseconomie, voor zijn artikel over een klimaatveranderingsperspectief van Accounting en Finance.